Zapowiedzi

W Rozwadowie pomaszerują po wolność

W Rozwadowie pomaszerują po wolność

Muzeum Regionalne w Stalowej Woli zaprasza na wystawę plenerową przygotowaną z okazji odzyskania niepodległości. Uroczystość rozpocznie się 7 listopada na Rynku w Rozwadowie.

 

Głównym tematem ekspozycji jest historyczne wydarzenie z dnia 2 listopada 1918 roku, które miało miejsce na rynku w Rozwadowie. W patriotycznym pochodzie wieszczącym powstanie Wolnej Polski wziął udział wielotysięczny tłum mieszczan, duchowych, młodzieży szkolnej, przedstawicieli nowo powołanych władz oraz organizacji, w tym członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Tę wyjątkową chwilę zatrzymał w kadrze anonimowy fotograf. Patriotyczny zryw rozwadowian i mieszkańców okolicznych wsi został przedstawiony na tle fotografii dokumentujących ogromne zniszczenia jakich doznało miasto w 1914 i 1915 roku. Wystawa znajduje się tuż za istniejącą już ekspozycją poświęconą historii TG „Sokół”, którego członkowie wielokrotnie angażowali się w działania o charakterze niepodległościowym, a budynek był ostoją polskości w mieście.

Jako pierwsza spod władzy zaborczej wyzwoliła się Galicja. Już od połowy października 1918 roku w Rzeszowie, Kolbuszowej, Nisku i Tarnobrzegu odbywały się wiece i manifestacje wieszczące upadek Austrii i powstanie wolnej Polski. W Rozwadowie pierwsza manifestacja odbyła się 27 października 1918 roku. Niedzielny wiec rozpoczęło nabożeństwo, podczas którego kazanie wygłosił o. Bruno Moskal wzywający mieszkańców Rozwadowa do jedności w pracy nad odbudową ojczyzny. Po pochodzie, manifestujący zgromadzili się w budynku Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, gdzie do późnych godzin nocnych trwały najpilniejsze ustalenia dotyczące bezpieczeństwa mieszkańców.

W niedzielę 2 listopada 1918 roku w niemal wszystkich kościołach dekanatu miechocińskiego odprawiano dziękczynne nabożeństwa. W rozwadowskim klasztorze oo. Kapucynów mszę świętą celebrował ksiądz Michał Dukiet. Po zakończeniu mszy i przemowie Michała Jękota – reprezentanta rozwadowskiego mieszczaństwa, uroczysty pochód rozwadowian i delegacji okolicznych wsi wyruszył w stronę rynku. Uroczystość kontynuowano następnie w budynku rozwadowskiego „Sokoła”. Tego samego dnia nabożeństwo odprawiono także w żydowskiej synagodze. Początkiem listopada 1918 r. w Rozwadowie powołano do życia Komitet Miejski, którego zadaniem było sprawowanie rządów w mieście. W jego skład weszli: adwokat z Jan Jaroszewski – przewodniczący, dr Antoni Tokarz, Emil Rudziński, Ludwik Ciołkosz, Michał Jękot, Bartłomiej Litwin, Paweł Serwacki, Jan Dudziak, Karol Kroczek, Ignacy Szwakop, Henryk Lewinger i Jan Kuraś – sekretarz gminy.

Zwiastunem wolnej Polski były nie tylko uroczystości o charakterze patriotycznym. Zmianom władzy towarzyszyły polityczne rozterki, konflikty społeczne i narodowościowe, niejednokrotnie także rabunki i przemoc. Anarchia, chaos i bezprawie w powiecie – jak zanotował kapucyński kronikarz – trwała kilka tygodni.

Dla zapewnienia mieszkańcom Rozwadowa bezpieczeństwa, w mieście utworzono milicję obywatelską. Nadzór nad majątkiem publicznym w Rozwadowie powierzono kapitanowi Dudziakowi, a nad wojskiem byłemu kapitanowi wojsk austriackich Józefowi Nowakowi. Do ekscesów dochodziło zwłaszcza podczas dni handlowych. Podczas jednej z interwencji przypadkowo zginął mężczyzna, za co chłopi w odwecie zabili funkcjonariusza milicji – Adama Wyżykowskiego. Uzbrojone bandy nękały również Żydów, nagromadzona przez lata niechęć do Żydów miała głównie podłoże ekonomiczne, ale oskarżano ich też o popieranie bolszewizmu i próby wprowadzenia go do Polski. Antysemickie wystąpienia nieustannie się nasilały, co doprowadziło do wyjazdu z Rozwadowa ponad połowy obywateli wyznania mojżeszowego.

Rozwadowskie echa Republiki Tarnobrzeskiej

5 listopada 1918 r. w sali rozwadowskiego „Sokoła” odbyło się spotkanie chłopów i lokalnych działaczy politycznych. Zapowiedziano na nim zwołanie na dzień 6 listopada wiecu narodowego w Tarnobrzegu. Jednym z bohaterów tych listopadowych dni był dr Jan Jaroszewski – sprzyjający ruchowi ludowemu socjalista. Przed I wojną światową pracował w Rozwadowie jako adwokat, następnie pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Miejskiej, a po wyborach do Rady Miejskiej, został Komisarzem Rządowym Miasta Rozwadowa.

Jan Jaroszewski zredagował uchwały podjęte przez tarnobrzeski wiec, który odbył się 6 listopada 1918 roku. Stworzyły one fundamenty tzw. Republiki Tarnobrzeskiej, na której czele stanęli Tomasz Dąbal i ksiądz Eugeniusz Okoń. Naczelnym hasłem władz Republiki stały się słowa: „władza dla ludu, ziemia dla chłopów”. Na początku 1919 roku Republikę zlikwidowano. Dr Jaroszewski zrezygnował z adwokatury w Rozwadowie w 1921 roku i przeprowadził się prawdopodobnie do Poznania. W 1926 r. był jeszcze wymieniany jako adwokat w sądzie w Lesznie, po czym ślad po nim zaginął.

źródło: Muzeum Regionalne w Stalowej Woli/ M. Maj

Kliknij aby dodać komentarz

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Więcej w Zapowiedzi

Niżański festiwal kultury łowieckiej

rni24.eu29 lipca 2021

Rudnik nad Sanem miejscem tegorocznych Dożynek Powiatowych

rni24.eu23 lipca 2021

Niżańskie Centrum Kultury “Sokół” zaprasza na wieczór wspomnień

rni24.eu8 lipca 2021

Uwaga! Zamknięte przejścia graniczne ze Słowacją

rni24.eu6 lipca 2021

Weekendowa akcja szczepień nad zalewem „Podwolina”

rni24.eu6 lipca 2021

Przerwa w dostawie wody

rni24.eu6 lipca 2021

Niżańskie Kino Letnie zaprasza

rni24.eu30 czerwca 2021

Kolejna edycja konkursu ZŁOTA WIEWIÓRKA 2021

rni24.eu23 czerwca 2021

Rajd Retro Carpathia już 3 lipca

rni24.eu23 czerwca 2021