W Nisku

Cukier nie zawsze „osładza” życie

Cukier nie zawsze „osładza” życie

Cukrzyca jest pierwszą niezakaźną chorobą uznawaną przez Organizację Narodów Zjednoczonych za epidemię XXI wieku. Drugiej takiej epidemii na skalę światową nie ma. Z danych medyczno – statystycznych wynika, że co dziesięć sekund na świecie jest diagnozowana nowa cukrzyca. Co sześć sekund, ktoś umiera z powodu jej powikłań. Rocznie jest to ponad 21 tys. ludzi. Szacuje się, że w 2035 roku na świecie będzie 592 ml ludzi chorych na cukrzycę.
Na temat tej choroby, jej objawów, metod leczenia, codziennego życia diabetyka rozmawialiśmy z dr n. med. Magdaleną Trepińską-Brymorą, diabetologiem z Powiatowego Szpitala Specjalistycznego w Stalowej Woli.

IMG_0204 (Kopiowanie)

Pani doktor, jak wygląda sytuacja w Polsce?

W Polsce na cukrzycę cierpi ok. 2- 3 mln ludzi, z czego połowa o tym nie wie. Coraz częściej zdarzają się przypadki dzieci, osób młodych, którzy borykają się z konsekwencjami tej choroby. Cukrzyca to choroba, która potrafi zwiększyć inwalidztwo oraz śmiertelność. Chory na cukrzycę umiera najczęściej z powodów sercowo-naczyniowych. Najbardziej niebezpieczne dla pacjentów są powikłania związane z chorobą.

Czym zatem tak właściwie jest cukrzyca?

To choroba o niejednolitej etiologii. Trzeba wiedzieć, że większość pacjentów choruje na typ 2 cukrzycy (około 85-90% populacji osób z cukrzycą), o której kiedyś się mówiło, że to cukrzyca osób starszych. Cukrzyca typu 2 związana jest często z otyłością i insulinoopornością. Na ten typ chorują najczęściej osoby po 40. roku życia, ale również osoby młode i dzieci. Cukrzyca typu 1, związana jest z atakiem na własne komórki beta wysp trzustkowych, co doprowadza do wyczerpania zapasów insuliny i do ewidentnego braku insuliny. Na ten typ chorują głównie dzieci i osoby młode. Są jeszcze inne rodzaje cukrzycy np. związane ze stosowaniem leków diabetogennych (na przykład sterydów czy interferonu), cukrzyca ciążowa czy postacie cukrzycy uwarunkowane genetycznie

Jak przebiega leczenie?

Najczęstsze typy cukrzycy bardzo różnie się leczy. Często myli się pojęcia cukrzycy typu 1 i typu 2.
Cukrzyca typu 1 musi być od chwili rozpoznania, objęta leczeniem w poradniach wysoko specjalistycznych. Jedynym bowiem leczeniem jest insulinoterapia (metoda intensywnej czynnościowej insulinoterapii). Obecnie chorzy najczęściej, leczeni są za pomocą osobistych pomp insulinowych lub ewentualnie za pomocą wstrzykiwaczy. Innych metod leczenia tej cukrzycy nie ma. Ludzie chorzy na cukrzycę typu 1 mają najtrudniej w małych miastach i wsiach, ponieważ dostęp do poradni wysoko specjalistycznych jest tam gorszy. Istotnym utrudnieniem jest również brak grup wsparcia. Coraz częściej działają jednak organizacje i stowarzyszenia pomagające zbierać pieniądze na zakup pomp insulinowych (NFZ refunduje ich zakup osobom do 26. roku życia)

Na typ 2 cukrzycy choruje więcej osób. Łatwiej im stworzyć stowarzyszenie, związki, miejsca, w których mogą się spotkać, podyskutować o chorobie czy podejmować razem akcje uświadamiające, np. tzw. białe soboty, tak aby skuteczniej prowadzić prewencję powikłań.
Obecnie dość często spotyka się cukrzycę w ciąży. Kobiety, które zachodzą w ciążę często mają podwyższoną glukozę już na samym początku ciąży, albo w teście obciążenia glukozą, który wykonuje się między 24 a 26 tygodniem ciąży Przy braku leczenia pojawiają się komplikacje dla kobiety i dla rozwoju dziecka, są to np. poronienia, wady wrodzone, za duża masa urodzonego dziecka. Jest to grupa pacjentek, którą od razu trzeba diagnozować i prowadzić przez całą ciążę, czasem tylko dietą, a czasem również insulinoterapią.

Jak wygląda życie diabetyka?

Z cukrzycą da się żyć i rozwijać swoje pasje. Istnieje niewiele bezwzględnych ograniczeń dla pacjentów, ale trzeba pamiętać, że osoby z cukrzycą typu 1 mierzą sobie cukier nawet 7 – 9 razy na dobę. Moi pacjenci, którzy chorują najdłużej na typ 1 cukrzycy, czyli są od początku na insulino-terapii to osoby, z chorobą zmagają się około 40 lat. Mój pacjent, który najdłużej choruje na cukrzycę, nie ma praktycznie żadnych powikłań, oprócz dyskretnych zmian na dnie oka.
Są oczywiście osoby, które w ciągu 15 – 20 lat mają wszystkie powikłania tej choroby. Cukrzyca jest wymagająca, ale można z nią normalnie żyć.
Udowadniają nam to również znane nazwiska od Georga Lucasa przez Hemingwaya, Makuszyńskiego, Madonnę czy Michała Zielińskiego, który zdobywał medale w sporcie wyczynowym. Jedną cechą wspólną dla takich pacjentów jest świadomość choroby i współpraca z zespołem leczącym. Pacjent na cukrzycę leczy się tak naprawdę sam. Lekarz ma być doradcą, mentorem, ale nigdy nie zastąpi pacjenta w poszczególnych decyzjach dotyczących tego, czy zmierzy cukier, poda insulinę, czy weźmie lek, co zje, czy będzie się ruszać aktywnie. To są sprawy, które leżą po stronie pacjenta.

Na czym polega leczenie? Co powinien robić pacjent?

Jeżeli chodzi o leczenie cukrzycy typu 2, bardzo często prowadzi ją lekarz rodzinny, a pacjenci przychodzą do diabetologa jedynie na konsultacje. Leczenie cukrzycy w typie 2, polega od początku na zmianie nawyków żywieniowych oraz podejmowaniu świadomego wysiłku fizycznego. Jednakże wysiłkiem fizycznym, nie są niestety zwyczajne czynności domowe. Świadomy wysiłek to ruch, który trwa co najmniej 40 minut i wykonywany jest przynajmniej raz na dwa, trzy dni. Takiej aktywności towarzyszy wyższe niż zwykle tętno. Powoduje ono uczucie zmęczenia. Wtedy możemy mówić, że robię coś dla siebie w kierunku zmniejszenia powikłań cukrzycy oraz aby utrzymać dobrą kontrolę metaboliczną. Także wysiłek poprawia działanie leków (w tym insuliny) cofa insulinooporność, poprawia ogólną kondycję, a często i dodaje zapału do życia.

A jak wygląda dieta?

Dieta jest podstawą skutecznego leczenia. Na początku choroby bardzo ważne jest, aby pacjentowi udało się schudnąć, tak, aby komórki lepiej wchłaniały własną glukozę.
Osoby chore często narzekają, że dieta cukrzycowa jest trudna, że nic nie mogą jeść. Jest to nieprawdą. To kwestia świadomości i tego, czy pacjent chce tą dietę zastosować. Takie posiłki nie muszą być specjalnie droższe, natomiast trzeba wiedzieć co wybierać i wiedzieć, ile można zjeść w czasie posiłku. Ważna jest również kaloryczność posiłku, jeżeli jem rzeczy kaloryczne trudno się dziwić, że będę przybierać na masie ciała. Czasem zgubą są wielokrotnie w ciągu dnia podjadane przekąski typu paluszki, chipsy, krakersy czy nadmiar owoców.

Czy styl życia ma wpływ na zachorowalność?

Oczywiście, że ma. Na zachorowalność na cukrzycę typu 2, trzeba to podkreślić, ma wpływ siedzący tryb życia. Niczego za specjalnie nie musimy zdobywać fizycznie, coraz mniej chodzimy i dodatkowo mamy bardzo łatwy dostęp do wysoko kalorycznych napojów i jedzenia. Porcje posiłków w restauracjach i barach są często coraz większe i bardziej kaloryczne, co za tym idzie bardziej nas tuczą.

W poradni mamy szczęście, że mamy panią dietetyczkę. Zdaję sobie sprawę, że rzadko w których poradniach jest możliwość takich konsultacji pacjentów. W naszym przypadku jest to zasługa dyrekcji, ponieważ NFZ niestety nie finansuje dodatkowo jako procedury edukacji cukrzycy, która jest podstawą leczenia. Praca pielęgniarki edukacyjnej, lekarza czy dietetyczki, polega na uczeniu pacjenta radzenia sobie z chorobą, rozmawianiu z nim, ustalaniu diet. Same leki nigdy nie wystarczą, natomiast odwrotnie, u wielu pacjentów przy dobrze wcześniej zdiagnozowanej cukrzycy typu 2, zmianie trybu życia i dobrej diecie, udaje się bardzo mocno wyhamować proces chorobowy, co ewidentnie zwiększa komfort życia pacjenta.

Jakie powikłania może powodować cukrzyca?

Powikłania w cukrzycy możemy podzielić na dwie grupy. Powikłanie ostre, jest to hipoglikemia, z którą zdarza nam się spotkać na ulicy, i takim osobom należy pomóc. Diabetyków jest dużo i każdy z nas może spotkać pacjenta poradni diabetologicznej, który jest słaby, ma zawroty głowy, jest blady, drżą mu ręce. Bardzo często takie osoby są mylone z tymi, którzy są pod wpływem alkoholu. W takich sytuacjach bezwzględnie należy zainteresować się, podejść i zapytać co się dzieje. Takiemu człowiekowi trzeba natychmiast pomóc, podając jakiś słodki płyn i wezwać pogotowie. Są to stany zagrożenia życia, jeżeli człowiek nie otrzyma na czas glukozy w postaci albo doustnej, albo dożylnej może stracić przytomność, a nawet umrzeć. To powikłanie widać, ale są takie których nie widać. Cukrzyca jest bardzo podstępną chorobą i powoduje powikłania przewlekłe, które rozwijają się w ciągu dziesiątek lat. Czy w ogóle wystąpią i jakie będą mieć nasilenie, zależy od tego, jak prowadzona jest cukrzyca, ile lat z tą chorobą pacjent radzi sobie dobrze.

Jakie powikłania mogą jeszcze wystąpić?

Powikłania przewlekłe dzielimy na te, które dotyczą małych naczyń, czyli powikłania oczne i nerkowe oraz te, które dotyczą dużych naczyń. Retinopatia (zmiany w naczyniach na dnie oka), to chyba najczęstsze powikłanie cukrzycy o charakterze mikroangiopatii, która w efekcie może prowadzić do odwarstwienia się siatkówki i do ślepoty. Dlatego diabetyk powinien być pod stałą opieką okulistyczną. Co najmniej raz w roku niezbędne jest badanie dna oka.
Drugim powikłaniem, dotykającym drobnych naczyń jest nefropatia cukrzycowa. Jeżeli pacjent ma tendencje do podwyższania się kreatyniny, to konsekwencją może być niewydolność nerek i konieczność dializ , a czasem przeszczepu nerki.
Z powikłań o charakterze makronaczyniowym, czyli tych dotyczących dużych naczyń, należy wymienić chorobę wieńcową, częstsze występowanie zawałów serca, udarów mózgu oraz niewydolności naczyń kończyn dolnych, które łatwo doprowadzają również do istnienia stopy cukrzycowej. Jest jeszcze jedno powikłanie, które często występuje, to neuropatia cukrzycowa. To powikłanie, które uszkadza małe i większe nerwy w organizmie, zaburzając ich funkcjonowanie. Może objawiać się paleniem lub pieczeniem stóp, zwłaszcza w nocy. Jest to trudne do leczenia powikłanie, które powoduje nawet stany depresyjne, ponieważ są pacjenci, którzy z bólu całymi nocami nie śpią, trudniej funkcjonują zawodowo i rodzinnie. Wszystkie te powikłania mają liczne konsekwencje zdrowotne, trudno je bagatelizować. Pacjenci nie mają czasem ich świadomości pomimo tego, że problemy tej choroby zdają się być mocno nagłaśniane w mediach.

Kto powinien się zbadać w kierunku cukrzycy?

Pierwsza grupa to te osoby, które mają objawy takie jak: spadek masy ciała, wzmożone pragnienie, oddawanie dużej ilości moczu, osłabienie, senność, łatwość stanów zapalnych, nie gojące się zmiany na skórze. To są te chwile, kiedy należy zastanowić się z lekarzem rodzinnym, czy nie wykonać badania na stężenia cukru (glukozy) we krwi. Natomiast drugą, dużą grupą ryzyka, stanowią osoby po 45. roku życia.

Jak często przeprowadzać badania?

Cukier obowiązkowo należy zbadać raz na 3 lata. Raz na rok powinni wykonać to badanie osoby, które:

  • mają nadwagę albo otyłość i małą aktywność fizyczną,
  • kobiety, które chorują na zespół policystycznych jajników,
  • kobiety, które urodziły dziecko o wadze powyżej 4 kg,
  • osoby, które chorują na nadciśnienie,
  • osoby chore na chorobę wieńcową,
  • kobiety, które kiedykolwiek w życiu chorowały na cukrzycę ciążową nawet jeśli ona minęła,
  • osoby, które mają wykryty stan przedcukrzycowy, czyli jeszcze nie jest cukrzyca, ale jest to etap wzmożonej kontroli.

Jak się przygotować do badań?

Badanie cukru powinno być wykonane w osoczu krwi żylnej, czyli metodą laboratoryjną. Żaden glukometr nie służy do postawienia pewnej diagnozy cukrzycy. Przed badaniem należy pozostać na czczo. Pacjent powinien nie jeść od 8 do nawet 10 godzin wcześniej. Badanie najlepiej wykonać rano, po przespanej nocy (w nocy można pić wodę).

A glukometr?

Od lat na rynku jest duży wybór różnych glukometrów. Służą do monitorowania cukru u diabetyków i są niezastąpione do samokontroli w domu, jednakże nigdy nie służą do rozpoznania choroby. Należy poprosić lekarza rodzinnego o zlecenie badań w laboratorium, w ten sposób można zweryfikować rozpoznanie cukrzycy.

Kto w zasadzie leczy cukrzycę?

W świecie jest taka tendencja, że prawie 90 % pacjentów jest leczonych w poradniach. W zasadzie nie hospitalizuje się z powodu tej choroby, chyba że chodzi o ostre powikłania.
Nakłady na tego typu poradnie są duże, ponieważ powinna być w niej praca zespołowa. Jest to lekarz nie tylko jednej specjalności, bo bardzo często diabetolog współpracuję z nefrologiem, okulistą, kardiologiem, neurologiem czy dietetykiem. Niekiedy konieczny jest psycholog lub psychiatra, bo cukrzyca może upośledzać funkcjonowanie nie tylko pacjenta, ale często całej rodziny.
Niezbędną osobą jest również pielęgniarka edukacyjna, która udziela informacji, wsparcia. Jest ona trenerem, uczy korzystania z różnych sprzętów. Cukrzyca jest chorobą, która wymaga nauki techniki pomiaru cukru we krwi, czyli stosowania glukometru, stosowania nakłuwacza do pobrania krwi. Insulina wymaga nauki podawania, obsługi penów z insuliną, pompy insulinowej, czyli całego technicznego oprzyrządowania. Bardzo ważną kwestią jest omówienie tego, jak często mierzyć cukier, w jakich godzinach i w jakich sytuacjach życiowych.

Czy życie diabetyka jest trudniejsze ?

Jakość życia diabetyków jest niestety, nie tylko w Polsce niższa. Ludzie chorzy na cukrzycę spotykają się często z niezrozumieniem w miejscu pracy, w domu. Bywają zmęczeni chorobą. Bo jeśli ktoś choruje 10, 15 czy 20 lat ma prawo być przemęczony, samą koniecznością robienia pomiarów, myślenia o podawaniu insuliny, diecie i powikłaniach. Pacjentów, częściej niż innych „dopadają” stany depresyjne. Dlatego bardzo ważna jest pomoc psychologa, a okresowo nawet psychiatry.

Skąd jeszcze czerpać wiedzę na temat profilaktyki i radzenia sobie z różnymi trudnymi sytuacjami w tej chorobie ?

Wiele informacji można przeczytać w internecie. Fora czy grupy dyskusyjne, dają możliwość „wrzucenia” swojego problemu, wygadania się, wysłuchania dobrych rad. Inni użytkownicy odpisując na takie posty, podpowiadają wiele praktycznych wskazówek, jak sprawić by poczuć się lepiej. Pacjent nie czuje się już tak bardzo osamotniony. Ludzie opisują nowe leki oraz wiele praktycznych informacji np. jak przygotować się do uprawiania sportu, do wyjścia na imprezę, co zabrać ze sobą w podróż, jak radzić sobie z długoletnimi chorobami w cukrzycy. Warto zaglądać na rekomendowane strony np. https://cukrzyca.info.pl/, http://www.mojacukrzyca.org/.

IMG_0198 (Kopiowanie)

Rozmawiała Joanna Piechuta

Kliknij aby dodać komentarz

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

W Nisku

Więcej w W Nisku

Uczeń RCEZ w finale Ogólnopolskiego Konkursu Logicznego

rni24.eu6 maja 2021

W niżańskim „Elektryku” odbyła się Olimpiada Innowacji Technicznych i Wynalazczości

rni24.eu4 maja 2021

Uroczystość przekazania obowiązków nowemu dyrektorowi NCK “Sokół”

rni24.eu4 maja 2021

Policjanci podsumowali majowy weekend

rni24.eu4 maja 2021

Podziękowanie dla krótkofalowców

rni24.eu29 kwietnia 2021

Mistrzostwa Polski Pumptrack i Puchar Polski BMX

rni24.eu29 kwietnia 2021
slubowanie

W RCEZ w Nisku powstanie oddział przygotowania wojskowego

rni24.eu29 kwietnia 2021

HSW prezentuje nowe materiały z badań ZSSW-30 – strzelania z ppk SPIKE

rni24.eu29 kwietnia 2021

Wystarczy trzy dni, by przekonać się, że Powiat Niżański jest piękny

rni24.eu29 kwietnia 2021